चरन प्रणालीमा विषालु बिरुवाहरु र चर्ने गाईहरुमा तिनीहरुको प्रभाव

 

संक्रमणको बायोनोमिक्स र विषाक्त बोटबिरुवा र चर्ने जनावरहरूसँग व्यवहार गर्ने उचित विधिहरू बुझ्न धेरै समस्याहरूबाट बच्न महत्त्वपूर्ण छन्। विषाक्त बिरुवाहरू पशु उत्पादन र स्वास्थ्य समस्याहरूको कारणहरू मध्ये उच्च स्थानमा छन्। विषालु बोटबिरुवाले प्रभावित चरनहरूमा बारबार लगाउने, घाँसको प्रयोगमा कमी, चरन प्रणालीमा परिवर्तन, र पूरक खुवाउने कार्यक्रमहरूको आवश्यकताबाट उत्पन्न हुने आर्थिक समस्याहरू पनि छन्। त्यसकारण, संक्रमणको बायोनोमिक्स र विषाक्त बोटबिरुवा र चर्ने जनावरहरूसँग व्यवहार गर्ने उचित विधिहरू बुझ्नु यस्ता धेरै समस्याहरूबाट बच्नको लागि कुञ्जी हो।

विषाक्तताको बायोनोमिक्स:

निम्न बिरुवाको विषाक्ततालाई असर गर्ने कारकहरूको एक सिंहावलोकन हो, जुन सामान्यतया धेरै चराउने अवस्थाहरूमा लागू हुन्छ।

बिरुवा कारक:

बिरुवाहरू सजिलै विषाक्त र गैर-विषाक्त समूहमा पर्दैनन्। सामान्यतया, पर्याप्त मात्रामा खाइएमा मात्र बिरुवाहरू विषाक्त हुन्छन्, र तिनीहरूमध्ये केही धेरै मात्रामा नखाँदा उत्कृष्ट चारा पनि हुन सक्छन्। हेमलक जस्ता केही प्रजातिहरू, तथापि, थोरै मात्रामा खाँदा वा जनावरहरूले छोएमा पनि हिंस्रक रूपमा विषाक्त हुन्छन्। केही बिरुवाहरू सुक्दा तिनीहरूको विषाक्तता गुमाउन सक्छ, तर अरूले तिनीहरूको विषाक्तता कायम राख्छन्, जसले गर्दा घाँस काट्ने क्रममा समस्याहरू निम्त्याउँछ।

संक्रमणको बायोनोमिक्स बुझ्न र विषाक्त बिरुवाहरू र चर्ने जनावरहरूसँग व्यवहार गर्ने उपयुक्त तरिकाहरू धेरै समस्याहरूबाट बच्नको लागि महत्वपूर्ण पक्षहरू हुन्।

पशु कारक:

विभिन्न प्रकारका जनावरहरू इन्जाइम गतिविधि, अवशोषण, चयापचय, र/वा कलेजो र मृगौलाबाट निस्कने दरमा भिन्नताहरूको कारणले गर्दा विशेष बोटबाट विषाक्तताको संवेदनशीलतामा भिन्न हुन्छन्। उदाहरणका लागि, लार्क्सपुर बिरुवाहरूले गाईवस्तुहरूलाई असर गर्छ तर भेडाहरूमा थोरै प्रभाव पार्छ। यसको विपरित, लुपिनबाट भेडाको हानि कहिलेकाहीँ धेरै ठूलो हुन्छ, यद्यपि गाईवस्तुहरूले यसलाई उल्लेखनीय हानिकारक प्रभावहरू बिना खान सक्छन्। सामान्यतया, खराब अवस्थामा भएका जनावरहरू भन्दा राम्रो अवस्थामा भएका जनावरहरू मादक पदार्थको प्रतिरोधी हुन्छन्। उपभोग दर पनि महत्त्वपूर्ण हुन सक्छ। जब जनावरहरूले विषाक्त बिरुवाहरू बिस्तारै चर्छन्, विषलाई GI ट्र्याक्टमा अन्य सामग्रीसँग पातलो हुन्छ र थप बिस्तारै अवशोषित हुन्छ, जसले चयापचय र उत्सर्जनको लागि समय दिन्छ।

माटो कारक:

मोलिब्डेनमको उच्च माटोमा बढ्ने केही वनस्पति विषाक्त हुन सक्छ। चारामा रहेको मोलिब्डेनमले जनावरहरूमा २ तरिकामा प्रभाव पार्न सक्छ:

* निम्न स्तरहरूले तामा संचय र तामा विषाक्तताको लक्षणहरूको अन्तिम विकासलाई बढावा दिन सक्छ।

* उच्च स्तरले जनावरको शरीरमा तामाको भण्डारको कमी र अन्तिममा तामाको कमी निम्त्याउँछ।

यो पनि फेला पर्यो कि रमणीय वृद्धिलाई बढावा दिन मल प्रयोग गर्नाले विषाक्ततालाई बढावा दिन सक्छ र जडीबुटीको उपचारले बिरुवाको स्वाद बढाउन सक्छ र त्यसैले विषाक्तताको जोखिम बढाउँछ। घाँस-आधारित आहारहरूको उत्पादन प्रतिक्रिया। यो डेयरी अष्ट्रेलियाको पहल 3030 प्रोजेक्ट द्वारा गरिएको अनुसन्धानको नतिजा हो।

जलवायु कारक:

नाइट्रेट जम्मा गर्ने झारहरू, जस्तै क्रुसिफर र केही अन्य प्रजातिहरूले वर्षा पछि वा चिसो, बादल र साँझमा विषाक्तता बढाउन सक्छ। यी अवस्थाहरूमा, हानिकारक झारहरू छिटो बढ्न सक्छ र असामान्य रूपमा प्रचुर मात्रामा हुन सक्छ।

चर्ने जनावरहरूमा विषालु बिरुवाको प्रभाव:

धेरै विषालु बिरुवाहरू चरनमा बढिरहेका छन्। यी मध्ये केही बिरुवाहरू, जस्तै ब्रेकन फर्न (पेरिडियम एक्विलिनियम),, तिनीहरूमा रहेको थायामिन-नाश गर्ने पदार्थहरूले गाईवस्तुहरूको लागि आवश्यक पोषक तत्वहरूमा हस्तक्षेप गर्न सक्छ। यस अवस्थामा, विषाक्तताका लक्षणहरूमा एनोरेक्सिया, डिप्रेसन, सास फेर्न गाह्रो हुने, नाक र मलद्वारबाट रगत बग्ने र श्लेष्म झिल्लीबाट रगत बग्ने समावेश छ। त्यस्ता विषाक्त प्रभावहरू उत्पादन गर्न गाईवस्तुले २-४ हप्ताको लागि ठूलो मात्रामा ब्रेकन चर्नु पर्छ र थायामिनले उपचार गर्न सकिन्छ।

लोकोवीड (एस्ट्रैगलस र ऑक्सीट्रोपिस एसपीपी) को उपभोगले प्रजनन समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ जस्तै कामवासनामा कमी र गोरुहरूमा शुक्राणुजननमा कमी, र गाईहरूमा एस्ट्रस दबाइन्छ। थप रूपमा, यस अवस्थामा जन्मेका बाछोहरूले कुटिल-बाछो रोग भनिने अवस्था विकास गर्न सक्छन्। यो अवस्था खुट्टा, ढाड र घाँटीको विकृति द्वारा विशेषता हो, र प्रायः गर्भावस्थाको ४०  औं र ७०  औं दिनको बीचमा बाँधहरूले लोकोवीड निजाउँदा हुन्छ।

घाँसको पुनरुत्थानको सफलता सुनिश्चित गर्नुहोस्: घाँसको पुनरुत्थानको साथ यो महत्त्वपूर्ण छ कि प्रारम्भिक चरणहरू अब लिइन्छ। एलेक्स कानून, कारको बिलिङटनमा घाँसे मैदान र चारा बाली उत्पादन प्रबन्धक, के विचार गर्ने बारे केही अन्तरदृष्टि दिन्छ।

विषालु बिरुवाहरूमा लार्क्सपुर (गाईवस्तुका लागि विषालु) र लुपिन (भेडाहरूका लागि विषाक्त) जस्ता प्रजातिहरू पनि पर्छन्। प्रभावित जनावरहरूले अक्सर आतंक, अचम्म लाग्ने, मांसपेशी दुख्ने र पतन हुने लक्षणहरू देखाउँछन् वा गम्भीर अवस्थामा मर्न पनि सक्छन्।

अन्य बोटबिरुवाहरूले तिनीहरूको भौतिक गुणहरूको कारणले आवश्यक रूपमा विषाक्त नभई यांत्रिक क्षति निम्त्याउन सक्छ। यसमा छाला र/वा मुखको श्लेष्म झिल्लीमा प्रवेश गर्न सक्ने आन्स, बार्ब, वा अन्य भागहरू भएका बोटहरू समावेश छन्, जसले घाउहरू निम्त्याउन सक्छ जुन संक्रमित हुन सक्छ।

सायद सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण विषालु बोटबिरुवाहरूलाई कडाईका साथ बेवास्ता गर्नुपर्छ जसले चर्ने जनावरहरू (गाईवस्तु र भेडाहरू) मा घातक प्रभाव पार्छ र त्यसैले ठूलो आर्थिक क्षति पुर्‍याउँछ।

सामान्य नाम वैज्ञानिक नाम जनावरहरूमा विषको प्रभाव

बकआई एस्कुलस एसपीपी एस्कुलिन अचम्म लाग्ने, कमजोरी, कडा कम्पन, बान्ता र शूल। कोमा अक्सर मृत्यु अघि। नाइटशेड सोलानम एसपीपी। ग्लुको अल्कालोइड सोलानिन अत्यधिक लार, गम्भीर जठरांत्र गडबडी, एनोरेक्सिया, हेमोरेजिक डायरिया, कम्पन, र नाक डिस्चार्ज। यसले गम्भीर रोगको तीन वा चार दिन भित्र अचानक मृत्यु हुन सक्छ।

हेमलॉक कोनियम मैकुलैटम पाइपरिडीन (निकोटिनिक) एल्कलॉइड्स  इन्जेसन, अत्यधिक लार, सूजन, कम्पन, द्रुत पल्स, र कोमा। विषालु हेमलक खाएको तीन घण्टा भित्रमा श्वासप्रश्वासको पक्षघातबाट जनावरको मृत्यु हुन्छ। यू टैक्सस एसपीपी विषाक्त पदार्थहरूले मुटुको मांसपेशी र हावालाई आराम दिन्छ, र यो बिरुवा खाएको एक देखि तीन घण्टा भित्र जनावरहरू मर्न सक्छन्। रैगवॉर्ट जैकोबिया वल्गारिस पायरोलिज़िडिन एल्कलॉइड ले प्रकाश (फोटोसेन्सिटाइजेशन), पखाला, कलेजोमा क्षति, पेट फुल्ने, र मस्तिष्क रोगको प्रतिक्रियामा छालालाई क्षति पुर्‍याउँछ। रैगवॉर्ट ले जनावरहरूलाई केही दिनमै मर्न सक्छ। पशुधनको विषाक्तताको सम्भाव्यतालाई कम गर्ने उपायहरू निम्न रणनीतिहरूले बिरुवाहरूद्वारा पशुधनको विषाक्तताको सम्भावनालाई कम गर्न धेरै गर्न सक्छ।

पशुधन व्यवस्थापन:

* भोकाएका जनावरहरूलाई विषालु बोटबिरुवा भएको ठाउँमा कहिल्यै पनि राख्नु हुँदैन, ओछ्यानमा राख्नु हुँदैन।

*संक्रमित क्षेत्रहरू उपयुक्त पशुधन प्रजातिहरूद्वारा चर्नु पर्छ – अर्थात्, उपस्थित बिरुवाहरूबाट कम प्रभावित हुने प्रजातिहरू।

* आवश्यक परेको बेला पर्याप्त मात्रामा प्रोटिन र ऊर्जा खुवाउनुपर्छ। कमीले पशुधनलाई थप विषाक्त बिरुवाहरू निल्न सक्छ। फस्फोरस वा भिटामिन ए को कमी पनि बेवास्ता गर्नुपर्छ किनभने यसले असामान्य भोक र विषालु बिरुवाहरूको खपत बढाउन सक्छ।

* पानीको अभावमा जनावरहरूलाई ठूलो मात्रामा दाना उपभोग गर्न प्रेरित गर्न नपरोस् भनेर पानीको पर्याप्त आपूर्तिलाई विचार गर्नुपर्छ।

* विषालु बिरुवाहरू भएको क्षेत्रबाट जनावरहरूलाई हतारमा सार्नु हुँदैन। अपरिचित जनावरहरूले चाराको फराकिलो विविधता छनौट गर्छन् र ठूलो मात्रामा विषालु बिरुवाहरू उपभोग गर्ने सम्भावना कम हुन्छ।

चरन व्यवस्थापन:

* उपयुक्त भण्डारण दरहरू प्रयोग गर्नुपर्छ। यदि मनपर्ने चारा ओभरग्राज गरिएको छ भने, पशुधनले बचेको चारा खोज्छ, जसमा विषालु बिरुवाहरू हुन सक्छन्। यो अत्यधिक गहन चरन प्रणालीहरूमा एक विशेष समस्या हो।

* केही ‘विषाक्त बिरुवा-मुक्त’ चरहरू प्रयोग गर्न सकिन्छ जब अन्य चरहरू असुरक्षित हुन्छन्। त्यस्ता चरहरू सिर्जना गर्न विषाक्त बिरुवा नियन्त्रण विधिहरू आवश्यक पर्दछ।

* जनावरहरूको सामूहिक विषाक्तता प्रायः क्षेत्रहरूमा हुन्छ जहाँ जनावरहरू विषाक्त घाँस खान बाध्य हुन्छन् किनभने त्यहाँ कुनै विकल्प छैन। चरनमा विभिन्न प्रजातिका बोटबिरुवाहरूको साथ, जनावरहरूले अन्य घाँसमा स्विच गर्न सक्छन् र यसरी उच्च विषाक्त पदार्थहरूबाट बच्न सक्छन्।